"Z każdym dniem trochę bliżej", czyli psychoterapia od samego środka

Fot. Izabella Kuźniak-Borucka

Autor: Irvin D. Yalom, Ginny Elkin

Przekład: A. Tanalska-Dulęba

Wydawnictwo Paradygmat

Warszawa 2011

Liczba stron: 246

„Będąc młodą”… psycholożką przeczytałam Dar terapii Yaloma. Ta książka była dla mnie darem na drodze mojego zawodowego rozwoju. Mogę śmiało powiedzieć, że w jakiejś mierze mnie ukształtowała.  Moje poszukiwania swojej drogi, bliskiego sercu nurtu psychoterapii, w największej mierze wyznaczyli Viktor Frankl (klik) i Irvin Yalom. Książki tego pierwszego autora znalazły się na blogu już dawno. Dziś czas na Yaloma. O Darze terapii może napiszę innym razem. Dziś będzie o książce, do której dotarłam dopiero niedawno.

Z każdym dniem trochę bliżej to lektura niezwykła. Dokładnie tak, jak głosi podtytuł: „Jedna terapia – dwie opowieści”. To relacje z przebiegu terapii ze strony terapeuty i pacjentki. Terapeutą jest Irvin Yalom, pacjentką młoda kobieta, która z niejednego terapeutycznego pieca jadła, ale dotychczasowe próby terapii nie były udane. Pacjentka jest początkującą pisarką, a jednym z jej rozlicznych problemów jest niemoc twórcza. Ginny uczestniczy w terapii grupowej, ale efektów nie ma. Ostatecznie Yalom proponuje jej terapię indywidualną wraz z  niestandardową zapłatą– zapiski z refleksjami po sesjach. On sam deklaruje podobne notatki ze swojej strony. Co pół roku wymieniają notatki. Dwa lata terapii. Ponad dwieście stron fascynującego materiału. 

"Odruchy, uczenie się i zachowanie", czyli czas docenić podstawy prawidłowego rozwoju

fot. Izabella Kuźniak-Borucka

Autor: Sally Goddard Blythe

Przekład: Tomasz Śliwowski

Wydawnictwo Naukowe PWN

Warszawa 2018

Liczba stron: 230

Na rozwój wpływa tyle różnorodnych czynników. Naukowcy dostarczają wciąż kolejnych informacji. A jednak nadal wiemy tak niewiele… Najtrudniejsze jest chyba łączenie „wycinków” wiedzy w całość. Łatwo o redukcjonizm, o skoncentrowanie się na jednym obszarze. Nie bez powodu zarzucamy współczesnej medycynie brak holistycznego podejścia. Ta trudność dotyczy nie tylko medycyny. W psychologii popełnia się ten sam błąd. Skupiamy się na wpływach rodzinnych, konstrukcji osobowości, czasem zapominając, że człowiek ma też konstrukcję fizyczną, albo że jest zanurzony w szerszym kontekście niż rodzina. Długo można by tutaj dyskutować. 

"Najgorszy człowiek na świecie", czyli o uzależnieniu od samego środka

Autor: Małgorzata Halber
Wydawnictwo Znak
Kraków 2015
Liczba stron: 352

Gdy czytałam książkę Najgorszy człowiek na świecie myślałam, że napisanie o niej zajmie mi parę chwil. Przecież tak dobrze mi się czytało. Dobrze w znaczeniu wartko, z niecierpliwością przewracając strony, w oczekiwaniu co dalej. Tymczasem nie jest wcale łatwo spisać te wszystkie myśli, które pojawiały się w trakcie lektury. Nie jest łatwo, bo myślom towarzyszyły emocje. Bo książka jest o emocjach, o delikatnej naturze człowieczeństwa. Tak delikatnej, że często głęboko ukrytej, zakopanej, zalanej…

Tak po wierzchu to jest to książka o uzależnieniu, o trudzie wychodzenia z nałogu, o krętych ścieżkach terapii, o odnajdywaniu, nie-odnajdywaniu się na nowej drodze życia w trzeźwości. Taki opis nie oddaje jednak głębokich treści, którymi dzieli się z czytelnikiem Małgorzata Halber. Jeśli znana jest Wam osoba autorki, to pewnie wiecie, że jasno mówi ona o swoim uzależnieniu, przyznaje, że tą książką robi „totalny coming out” (z wywiadu w weekend.gazeta.pl).

"Efektywny zespół", czyli szansa na sukces dla całkiem zwyczajnego lidera

Autor: Inga Bielińska, Zofia Jakubczyńska

Wydawnictwo Samo Sedno

Warszawa 2016

Liczba stron: 264

Do klasyki literatury psychologicznej należy bez wątpienia przełomowa książka Elliota Aronsona Człowiek istota społeczna. Aronson opisał w niej mechanizmy naszego społecznego funkcjonowania. Można powiedzieć, że wyjął na światło dzienne to, co choć ukryte gdzieś pod powierzchnią, to działa z całą mocą. W sumie można by powiedzieć, że to przecież oczywiste. Nie żyjemy w izolacji, istnieją między nami różne zależności. Nad czym tu debatować? A jednak nigdzie nie bywa tak trudno jak między ludźmi! Jakim wysiłkiem bywa zrozumienie punktu widzenia drugiej osoby! Ileż nieporozumień między ludźmi o dobrych intencjach! A jeśli grupa ludzi tworzy zespół, który ma do zrealizowania określony cel, to już w ogóle…

Książkę "Skuteczny wpływ" poleca Inga Bielińska

Poznałam Ingę parę ładnych lat temu dzięki mojej przyjaciółce, która zaprosiła mnie na otwarty warsztat dla kobiet prowadzony przez Ingę w ramach projektu dla młodych mam. Zainspirowana treściami nie omieszkałam opowiedzieć mojej drugiej przyjaciółce o tym, czego się dowiedziałam, no i o samej Indze. Gdy nastał czas moich zawodowych dylematów i gdy moi bliscy wykazywali się naprawdę sporą dozą cierpliwości, owa druga  przyjaciółka wpadła na pomysł (albo po prostu już wytrzymać nie mogła) i któregoś dnia poinformowała mnie, że ma dla mnie prezent – spotkanie (coaching) z Ingą. Dobrze mieć przyjaciół! Dobrze poznać Ingę! Dziś dzielę się tą znajomością z Wami.

Kilka zdań o moim gościu:

Inga Bielińska - jest Partnerem Zarządzającym i założycielką Value Plus. Zajmuje się rozwijaniem liderów w organizacjach poprzez programy coachingowe, mentoringowe i szkoleniowe. Jest certyfikowanym coachem ICF, certyfikowanym mentor coachem ICF, i certyfikowanym trenerem FRIS.  Wykłada też na poznańskich uczelniach. W latach 2013-2015 dyrektor International Coach Federation Oddział Poznań, od marca 2015 wiceprezes International Coach Federation Polska. Po otrzymaniu 100% absolutorium rozpoczęła w marcu 2016 drugą kadencję na stanowisku wice prezesa ICF Polska. Jej własna książka o efektywnych zespołach ukaże się jesienią w biznesowej serii SamoSedno . Prywatnie szczęśliwa mężatka i mama bardzo aktywnej siedmiolatki. Od kliku lat udaje jej się czytać 52 książki rocznie. Więcej o Indze na http://www.value-plus.pl/ i https://ingabielinska.com/

A teraz oddaję już glos Indze:

Jaka książka wywarła na Ciebie szczególnie duży i cenny wpływ? Na czym polega jej oddziaływanie na Twoje życie, na Twój rozwój jako osoby?

Inga: Rozumiem, że mam się ograniczać do pozycji psychologicznych. Powiem szczerze, że literatura ma na mnie o wiele większy wpływ niż książki psychologiczne i poradnikowe. Nawet tam znajduję wiele inspiracji do pracy z klientami biznesowymi. Dowód?  Wystarczy, że przeczytam opowiadanie Cortazara Z prawdziwą dumą (Cortazar. O literaturze. Wykłady w Berkley, str. 117- 123) i już mam gotowy materiał o strefie komfortu, dziwnych zachowaniach organizacyjnych i szkodliwych przekonaniach.

http://lubimyczytac.pl/ksiazka/295051/o-literaturze-wyklady-w-berkeley-1980

"Psychologia pozytywna w praktyce", czyli pomysły na dobre życie

Autor: (red.) P.A. Lindley, S. Joseph

Przekład: A. Jaworska-Surma

Wydawnictwo Naukowe PWN (dziękuję!)

Warszawa 2007

Liczba stron: 542

Psychologia pozytywna bywa pojmowana bardzo opacznie. Upatruje się w niej banału, łatwych recept i zestawu dobrych rad. Książka, do której chcę dziś zachęcić, nie wpisuje się w żadnej mierze w takie rozumienie tej dziedziny. Psychologia pozytywna w praktyce to zbiór tekstów naukowych aspirujących do jakże pożądanego połączenia teorii z praktyką.

Rok temu (ups, rok minął!) pisałam o książce Psychologia pozytywna pod redakcją Janusza Czapińskiego, która jest swego rodzaju teoretycznym wstępem do Psychologii pozytywnej w praktyce. Tam można zapoznać się z głównymi koncepcjami psychologii pozytywnej. Tutaj mamy relację z prób zastosowania tych koncepcji w obszarze praktyki. Co ważne, są to różne dziedziny życia, od edukacji, przez psychologię organizacji, psychoterapię, a na polityce kończąc. Tym samym książka może znaleźć, podobnie jak jej poprzedniczka, odbiorców między innymi w gronie psychologów, psychoterapeutów, trenerów i nauczycieli.

Nie jest to lektura łatwa w odbiorze. Jej naukowy charakter robi swoje. Nie jest banalnie, poradnikowo.

"Pułapka porno", czyli o tym, że pornografia uzależnia

Autor: W. Maltz, L. Maltz

Przekład: Piotr Żak

Wydawnictwo Media Rodzina (dziękuję)

Poznań 2014

Liczba stron: 344

Trochę rzadziej piszę tutaj ostatnio, ale za to jak już napiszę… Dziś też podejmuję za sprawą przedstawianej książki temat poważny, wciąż obwarowany solidnym społecznym tabu, a jednocześnie występujący częściej niż można by sądzić i powodujący poważniejsze konsekwencje niż można by przypuszczać.

Uzależnienie od pornografii, bo o nim mowa, zbiera swoje żniwo, jak każdy nałóg, niezależnie od społecznego statusu, zawodu, a nawet płci czy wieku. Oczywiście są pewne tendencje, jak na przykład ta, że ten typ uzależnienia jest zdecydowanie częstszy u mężczyzn. Nie jest jednak tak, że kobietom uzależnienie od pornografii nie zagraża. W skrócie można powiedzieć krótko, że jest to niestety uzależnienie coraz bardziej powszechne, a szeroki dostęp do Internetu ma na to swój wpływ. I cóż, chyba nie przesadzę, jeśli dodam,  że będzie gorzej.

Książka Pułapka porno. Jak uwolnić się z uzależnienia od pornografii jest odpowiedzią na ten problem. Piszę o niej z dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że jest to wartościowa, dobrze napisana książka, która dostarcza rzetelnej wiedzy z obszaru terapii uzależnień. Po drugie zależy mi, by na tym blogu poruszać tematy, które mają znaczenie dla komfortu (w znaczeniu pełni i sensu) życia, a bywają z jakiś powodów tematami przemilczanymi w rodzinach, szkołach czy mediach. 

"Rola wyobrażeń w osiąganiu celów", czyli dobre skutki fantazjowania

Autor: Ewa Jarczewska-Gerc

Wydawnictwo Difin (dziękuję)

Warszawa 2015

Liczba stron: 208

Ostatnio prezentowałam Wam książkę Siła małych celów, praktyczny przewodnik na drodze osiągania celów. Miałam pewne zastrzeżenia co do umocowania głoszonych przez autora tez w rzetelnej wiedzy psychologicznej. Dziś przedstawiam lekturę uzupełniającą w powyższym temacie. Prosto z polskiego Uniwersytetu  przybywa książka Rola wyobrażeń w osiąganiu celów. Symulacje mentalne. Autorka jest pracownikiem naukowym Wydziału Psychologii warszawskiego Uniwersytetu SWPS. Jednocześnie działa też w obszarze praktyki psychologicznej w temacie efektywności i wytrwałości.

Po raz kolejny wygłosić muszę patriotyczne przekonanie, że psychologia polska wielka jest. Nieodmiennie się o tym przekonuję czytając książki, takie jak ta. Już nie raz pisałam, że  szczególnie cenię sobie połączenie solidnej dawki nauki z przystępnością przekazu. Tak właśnie jest w przypadku książki Ewy Jarczewskiej-Gerc. To prawdziwa podróż w świat ludzkiej motywacji,  podróż w której jest miejsce na to, by się zatrzymać, przyjrzeć dokładnie. Nie jest to wycieczka typu „pięć miast w cztery dni”, a raczej „jedno miasto w pięć dni”. Ja wolę takie zwiedzanie.  Wraz z autorką mamy okazję zbadać możliwości wykorzystania wyobraźni dla realizacji celów. Czytając, nie rozdrabniamy się w wielowątkowe rozważania. Książka z żelazną konsekwencją dotyczy jednego tematu, za to potraktowanego z prawdziwą precyzją. 

Problemy psychiczne według Kępińskiego

Autor: Antoni Kępiński

Wydawnictwo Literackie

Kraków

Szlachetne zdrowie, nikt się nie dowie jako smakujesz, aż się zepsujesz. Ta znana fraszka w równej mierze dotyczyć może chorób fizycznych, jak i psychicznych. Choć te drugie przyjąć do wiadomości jest z reguły trudniej, i u siebie, i u bliskich. Schorzenia psychiczne wciąż obarczone są społecznym tabu, wciąż są powodem do wstydu.

Często spotykam się z sytuacjami, gdy osoby korzystające z pomocy psychologicznej skrupulatnie ukrywają ten fakt przed otoczeniem. To i tak pół biedy, choć szkoda marnowanej energii. Gorzej, że nadal wiele osób nie dociera do gabinetów terapeutycznych, czy do psychiatry, bo uważają, że nie mają problemu, bo są przekonani, że należy radzić sobie samemu, bo korzystanie z pomocy oznacza dla nich porażkę.

Na temat problemów natury psychicznej brakuje podstawowej wiedzy. Urojenia osoby cierpiącej na schizofrenię bywają odbierane przez otoczenie jako złośliwość. Zmiany otępienie u starszej osoby są traktowane jako przejaw głupoty. Alkoholikowi proponuje się jedno piwo, a potem oskarża się go o brak silnej woli. Ataki panicznego lęku świadczą według bliskich o lenistwie i braku chęci podjęcia pracy. To tylko kilka przykładów. 

Zaangażowane rodzicielstwo a autokreacyjny aspekt rozwoju dorosłych

Autor: Lucyna Bakiera

Wydawnictwo Diffin (dziękuję)

Warszawa 2013

Liczba stron: 354

           

Gdy odkryłam istnienie tej książki, ucieszyłam się bardzo i zdziwiłam z lekka. Radość była z tego powodu, że temat rozwojowego rodzicielstwa to coś, co mnie interesuje dokładnie od momentu, gdy zostałam mamą po raz pierwszy, a na przestrzeni lat to zainteresowanie tylko i wyłącznie wzrasta. Pisałam nawet na ten temat dla serwisu Dzieci są ważne. Zdziwienie było wywołane tym, że dotąd w dużej mierze bezskutecznie szukałam literatury na ten temat. Okazało się, że nie tylko jest książka w tym temacie, to na dodatek autorką jest osoba mi znana, prowadząca zajęcia z psychologii rozwojowej, gdy byłam na studiach.

I choć publikacja ma charakter zdecydowanie naukowy, to nie dałam się zniechęcić. Fakt, czytanie trwało tyle, co zwykle starczyłoby na trzy książki. Przyznać też muszę, że przy modelu zależności między zmiennymi, gdzie autorka omawia te wszystkie wariancje, kowariancje ze swoich badań, nie do końca dałam radę. Mimo tego wydaje mi się, że najistotniejsze przesłanie z książki do mnie trafiło, że sporo się dowiedziałam i był to czas wykorzystany owocnie.

Psychologia pozytywna. Nauka o szczęściu, zdrowiu, sile i cnotach człowieka

Autor: red. Janusz Czapiński

Wydawnictwo Naukowe PWN (dziękuję!)

Warszawa 2012

Liczba stron: 484 

Nie pierwszy raz zapraszam do świata psychologii pozytywnej.  Tym razem jednak sięgam do literatury z rodzimego podwórka (przynajmniej w kwestii redakcji). Janusz Czapiński znany z cebulowej teorii szczęścia stworzył swego rodzaju kompendium dotyczące psychologii pozytywnej.

Na książkę składa się wybór tekstów badaczy zajmujących się obszarem psychologii pozytywnej. Nie zabrakło najbardziej znanych nazwisk, jak Martin Seligman, Mihaly Csikszentmihalyi czy Michael Argyle. Kilka rozdziałów przygotował redaktor. Psychologia pozytywna pod redakcją Czapińskiego to pozycja o charakterze zdecydowanie naukowym, ze wszystkimi tego zaletami i wadami. 

Osobowość stres a zdrowie

Autor: N. Ogińska-Bulik, Z. Juczyński

Wydawnictwo Difin (dziękuję!)

Warszawa 2010

Liczba stron: 320

Cytat z książki

O ile choroba to faktycznie brak zdrowia, to do uznania kogoś za człowieka zdrowego nie wystarczy jedynie stwierdzenia braku choroby. Zdrowie wyklucza chorobę, ale wymaga ponadto wskazania posiadania czegoś pozytywnego. 

(s. 15)

           

Nastał czas zajęcia się kwestią zdrowia, albo niestety raczej choroby. Minione tygodnie mijały mi pod znakiem infekcji wdzierających się do domu drzwiami i oknami. Trochę mniej przez to przeczytałam, a to, co czytałam, było jak najbardziej w temacie. Dziś już mogę Wam zaprezentować wreszcie kolejną książkę. Mam nadzieję, że refleksje z tej lektury będą przydatne nie tylko mi, bo „szlachetne zdrowie” to klejnot, jak pisał Kochanowski. Mnie w każdym razie po ostatnim czasie jest blisko do powtarzania za nim; „Klejnocie drogi, mój dom ubogi oddany tobie ulubuj sobie!”

Cała sprawa polega jednak na tym, żeby nie czekać na zdrowie aż samo do nas przyjdzie, jak przychodzą choroby. Mam tutaj trochę na sumieniu w ostatnim czasie… Do swoich zachowań zdrowotnych dopisuję jednak z satysfakcją lekturę książki Stres, osobowość a zdrowie. Choć jest to pozycja naukowa, napisana jest dość przystępnie. Autorzy podają cale mnóstwo przeciekawych informacji dotyczących powiązań między osobowością, naszym reagowaniem na stres i zapadaniem na rożne choroby. 

Niekonwencjonalne metody szkoleniowe

Autor: Mirosław Urban

Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne 

Sopot 2015

Liczba stron: 144

Cytat z książki:

Wielu osobom „niekonwencjonalne” kojarzyć się może raczej ze sportami ekstremalnymi niż z udanym szkoleniem pracowniczym . 

(s. 23)

           

Czas na drugą pozycję z serii Niezbędnik trenera. Niedawno pisałam o książce Przygotowanie szkolenia, dziś idziemy o krok dalej, w stronę metod szkoleniowych. Nawet więcej, bo w stronę metod niekonwencjonalnych, czyli nieoczywistych, często zaskakujących dla uczestników, jednocześnie metod nie mniej skutecznych od tych znanych i typowych.

Niekonwencjonalne metody szkoleniowe to bardzo praktyczny przewodnik. Autor odwołuje się do teorii o tyle, na ile jest to konieczne, a przede wszystkim serwuje czytelnikowi bogaty wybór ćwiczeń, właściwie „gotowców’ do wykorzystania na szkoleniach. Mirosław Urban jest psychologiem i trenerem, co jest w jego książce dość widoczne. Z jednej strony mamy „konkret” w postaci zbioru propozycji zadań szkoleniowych, z drugiej podparcie tego wiedzą psychologiczną i jasnym wyjaśnieniem czytelnikowi po co i dlaczego takie właśnie metody proponuje.

Zdecydowanie jest to książka, która pomocna może być dla każdego, kto pracuje z grupami, czy to w edukacji, terapii, czy w trenerstwie. Znalazłam tam co najmniej kilka fajnych pomysłów nie tylko, jak urozmaicić pracę z grupą, ale też jak działać skuteczniej. Metody niekonwencjonalne nie służą tylko temu, by szkolenia nie były nudne. One mają swój sens w osiąganiu konkretnych celów pracy z daną grupą, choć nie są tak oczywistym przekazaniem wiedzy jak na przykład wykład. 

Przygotowanie szkolenia

Autor: Mariola Łaguna, Paweł Fortuna

Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne (dziękuję za egzemplarz)

Sopot 2015

Liczba stron: 192

Cytat z książki

Metaforycznie rzecz ujmując, dla nas, trenerów, szkolenie to przede wszystkim niezwykła podróż. 

(s. 11)

           

W pracy z grupą jest pewien rodzaj energii, o który trudno w kontakcie indywidualnym. Choć nie wyobrażam sobie pracy bez tego drugiego obszaru, to praca  z grupą ma w sobie moc, którą uwielbiam, i której czasami się boję…

Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne przygotowało już jakiś czas temu serię książek pod hasłem Niezbędnik trenera. Teraz książki możemy nabyć w nowej odsłonie i „odświeżonych” okładkach. Przygotowanie szkolenia to pierwsza pozycja ze wspomnianej serii. Jest to zdecydowanie dobra lektura na początek, jeśli chcemy zdobyć lub poszerzyć wiedzę dotyczącą prowadzenia szkoleń.

Myślę, że warto zaznaczyć, że może być to książka pomocna nie tylko dla osób stricte pracujących jako trenerzy, ale dla wszystkich, którzy pracują z grupami, a więc również na przykład dla nauczycieli, jeśli chcą oni swój warsztat rozwijać i nie boją się wyzwań. 

Między przyjemnością a uzależnieniem. Psychologia zakupów nieplanowanych

Autor: Dorota Mącik

Wydawnictwo Naukowe Grado (dziękuję za egzemplarz)

Toruń 2008

Liczba stron: 189

Cytat z książki

…co najmniej 5-10% populacji osób dorosłych ma problem z nadmiernym, impulsywnym kupowaniem, zaś nawet do 25% cechują tendencje do takich zachowań. (s. 7)

           

Tak, wiem, że mogę się co niektórym narazić, a przynajmniej zepsuć im humor, ale z pełną premedytacją publikuję ten wpis właśnie teraz, gdy rozpoczyna się czas wyprzedaży. Zewsząd jesteśmy bombardowani okazjami, których nie możemy przegapić, które się już nie powtórzą, a my, jak ktoś nam szepce głośniej lub ciszej, zasługujemy, aby kupić sobie to czy tamto. Jesteśmy tego warci! Gdyby nasze konto sugerowało coś innego, możemy przecież wziąć kredyt, a nuż dzięki niemu wygramy samochód w loterii organizowanej przez hojny bank. To już naprawdę byłby kredyt z zyskiem, a nie tylko „bez żadnych kosztów”.

Brzmi ironicznie? To prawda, ale niestety również bardzo prawdziwie dla większości społeczeństwa. Nieobca mi jest pokusa ulegnięcia namowom wyprzedaży „do -70%”. Należę do tych, którzy lubią zakupy. Może dlatego w  ramach cyklu książek przybliżających różne oblicza uzależnień zwróciłam uwagę na tę książkę. Co prawda Między przyjemnością a uzależnieniem to książka raczej o motywacji leżącej u podłoża tzw. zakupów nieplanowanych, ich specyfice, a nie o uzależnieniu, które jest pewną skrajnością. Jednak zakupoholizm, jak w ogóle uzależnienia, nie powstaje z dnia na dzień. Bez wątpienia lepiej zapobiegać niż leczyć! 

Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku

Autor: Sybille Volkmann-Raue, Helmut E. Luck

Przekład: Włodzisław Zeidler

Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne (dziękuję za egzemplarz)

Sopot 2014

Liczba stron: 392

Cytat z książki

… chcemy ukazać wkład tych kobiet w rozwój psychologii oraz ich znaczenie dla psychologii współczesnej. (s. 28)

     

  

    

Dziś na studiach z psychologii kobiety stanowią zdecydowaną większość. Kiedyś tak nie było. Choć, gdyby popatrzeć na liczbę mężczyzn i kobiet wśród profesorów psychologii to proporcje rozkładają się w drugą stronę, i kiedyś, i dziś. Poznając historię psychologii słyszymy głównie nazwiska mężczyzn. Książka Najwybitniejsze kobiety w psychologii XX wieku jest  cennym uzupełnieniem do takiego oglądu przeszłości. Bo w psychologii było i jest wiele kobiet. Wiele z nich ma swój wkład w to, jak wygląda ta dziedzina nauki i praktyki w dzisiejszych czasach.

Książka składa się z czterech głównych części. Trzy z nich są dokładnie takie same jak w oryginalnym niemieckojęzycznym wydaniu.  Poznajemy dzięki nim 18 kobiet działających w obszarze psychoanalizy, psychologii rozwojowej i psychologii społecznej. Część czwarta została dodana w wydaniu polskim i, jak można się łatwo domyślić, zawiera sylwetki wybitnych Polek. Każda postać przedstawiona została zarówno od strony biografii, jak i dokonań naukowych, łącznie z recenzją jednej wybranej pracy naukowej. 

Pozytywne skutki doświadczeń traumatycznych czyli kiedy łzy zamieniają się w perły

Wstęp konieczny

Ta recenzja była gotowa w połowie października. Na opublikowanie musiała poczekać,  bo teoria została wyprzedzona przez życie, a raczej przez śmierć, która chwyciła kierownicę samochodu, którym jechał mój mąż. Długo wahałam się przed publikacją tego wpisu. Sama recenzja wydała mi się pusta, jak ta pustka wokół.

Poza tym jasne było dla mnie, że konieczny będzie ten wstęp (niełatwy), który właśnie piszę. Należy Wam się wyjaśnienie mojego zamilknięcia na blogu. Ale, co najważniejsze, gdzieś kołatało mi się, że to ma swój sens, by mówić o tym, że doświadczenia trudne, czasem nawet traumatyczne, to nie odległa teoria, świat, który dotyczy może innych, ale na pewno nie nas. Tak, też chyba miałam taką nadzieję. Wraz z jej rozwianiem przychodzi czas na oswajanie nieuniknionego, przyjęcie do wiadomości niepojętego. Czy przyjdzie czas na potraumatyczny wzrost? Nie wiem. Mam nadzieję. Chciałam się tym z Wami podzielić.

Tym wpisem wracam na bloga. Pewnie będzie mnie trochę mniej w najbliższym czasie, publikacje kolejnych recenzji się opóźnią, ale  chcę tutaj być. Mam nadzieję, że Wy też tutaj będziecie.

Dziękuję za wszystkie dobre słowa, za całe wsparcie, które od Was w tych dniach dostałam. Dziękuję! Więcej nie jestem w stanie napisać - po prostu bezcenne.

Poniżej recenzja, w wersji niezmienionej, celowo i z premedytacją, choć co najmniej kilka zdań kole.

Autor: Nina Ogińska-Bulik

Wydawnictwo Difin (dziękuję za egzemplarz)

Warszawa 2013

Liczba stron: 244

Cytat z książki

…większość ludzi jest zdolna do czerpania korzyści z traumy. Pozwala to spojrzeć na człowieka (i jego naturę) jako zdolnego do zmagania się nawet z największymi tragediami, z których może wyjść wzmocniony.  (s. 141)

           

Wciągnął mnie ostatnio nurt psychologii pozytywnej. Przekonuje mnie idea dostrzegania pozytywnych stron życia, wzmacniania zasobów, maksymalizowania zdrowia, jednym słowem: rozwój! Pisałam o tym przy okazji książki Seligmana Pełnia życia. Dziś swego rodzaju kontynuacja tematu, a właściwie jego pogłębienie. Książka, o której chce Wam dziś napisać, z jednej strony porusza temat z obszaru psychologii klinicznej, z drugiej rzuca na niego światło psychologii pozytywnej, bo z jednej strony mowa o traumie, a z drugiej o możliwości rozwoju z owej traumy wynikającym, czyli o tzw. potraumatycznym wzroście. 

Pełnia życia. Nowe spojrzenie na kwestię szczęścia i dobrego życia

Autor: Martin E.P. Seligman

Przekład: Piotr Szymczak

Wydawnictwo Media Rodzina (dziękuję za egzemplarz)

Poznań 2011

Liczba stron: 432

Cytat z książki

..nawet samo czytanie o psychologii pozytywnej sprawia, że ludzie stają się szczęśliwsi. 

(s. 12)

           

W ramach lektur obowiązkowych na studiach trzeba było przebrnąć przez Psychopatologię, której współautorem był Martin Seligman. Nie było lekko. Ostanie dni z własnej nieprzymuszonej woli, bez wizji egzaminu wiszącego nad głową, spędziłam z zupełnie inną książką Seligmana. Było dużo przyjemniej. Wiedza, którą zdobyłam z psychologii klinicznej, nie jest niepotrzebnym balastem, ale dopełnienie jej pozytywną wizją człowieczeństwa i życia wydaje mi się szczególnie cenne, zarówno w pracy, jak i we wszelkich innych sferach życia.

Psychologia pozytywna to ważny nurt ostatnich lat. Celem psychologii pozytywnej jest, jak pisze autor, „zwiększenie rozkwitu w życiu osobistym i na całym święcie”. Jednym słowem rozwój, w opozycji do minimalizowania patologii, koncentracja na maksymalizacji zdrowia w opozycji do minimalizowania choroby. Jestem za! Przemawia do mnie wyjście poza etykietowanie, „przypisywanie” zaburzenia. Oczywiście często dobra diagnostyka to podstawa pomocy, ale rzeczywiście nie raz spotkałam się ze swego rodzaju samospełniającym się proroctwem. Jak tu nie pić, gdy się jest alkoholikiem? Czy można cieszyć się życiem, gdy ma się depresję?  Jak tu nie rozwalać szkoły, gdy się ma to coś z literkami w nazwie? Jak się odnaleźć wśród ludzi mając osobowość nieprawidłową? Właściwie to mogłabym te przykłady, z życia wzięte, mnożyć w nieskończoność. Smutne? Prawdziwe. 

Jak kochać dziecko (Dziecko w rodzinie) / Prawo dziecka do szacunku

Autor: Janusz Korczak

Wydane przez Biuro Rzecznika Praw Dziecka

Warszawa 2012

Liczba stron: 172 / 44

Cytat z książki

Rozgrzeszeni, zrzekliśmy się walki z sobą, obarczając ciężarem jej dzieci. Wychowawca skwapliwie przyswaja dorosły przywilej: nie siebie, a dzieci pilnować, nie swoje, a dzieci rejestrować winy. (Prawo Dziecka do szacunku, s. 33)

           

            

Już dawno nie byłam tak poruszona po lekturze jak teraz. Wreszcie „dorwałam się” do twórczości Korczaka, tej dla dorosłych, należałoby zaznaczyć. Wstyd się przyznać, ale dopiero pod koniec 2012 roku dowiedziałam się, że był to Rok Janusza Korczaka. Wstyd jeszcze większy, że dopiero w drugiej połowie 2014 roku ściągnęłam sobie wydane przez Biuro Rzecznika Praw Dziecka pisma Korczaka, choć planowałam w owym 2012 roku. W ramach poradzenia sobie z owym wstydem chcę się z Wami podzielić wrażeniami z lektury i zachęcić Was, żebyście absolutnie nie zwlekali, tak jak ja, z przeczytaniem tego, co Korczak miał do powiedzenia rodzicom i wychowawcom.

            Robię małe dwa w jednym i piszę od razu o dwóch pozycjach szczególnie cennych dla rodziców. Nauczyciele i wychowawcy mogą sobie jeszcze doczytać Jak kochać dziecko (Internat. Kolonie letnie. Dom sierot). Wszystkie wydane przez BRPD pisma Korczaka dostępne są za darmo do ściągnięcia w pliku PDF. Nie może być więc wymówki, że „nie mam pieniędzy”. Pozostanie Wam rozprawić się tylko z drugą sztandarową wymówką pt. „nie mam czasu”. Co by Wam dopomóc w zmotywowaniu się, proponuję zadanie sobie pytań typu: A na godzinę rozmowy przez telefon z koleżanką z pracy o tym, że trzecia koleżanka nienormalna jakaś, czas miałaś? A na oglądanie meczu to się czas znalazło, chociaż mdły był i tylko się wkurzać trzeba było? 

Terapia schematów. Przewodnik praktyka

Autor: J.E. Young, J.S. Klosko, M.E. Weishaar

Przekład: Olena Waśkiewicz

Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Sopot 2014

Liczba stron: 488

Cytat z książki

Terapia schematów (…) wykracza (…) poza tradycyjne ramy terapii poznawczo-behawioralnej i kładzie znacznie większy nacisk na zgłębianie sięgających dzieciństwa i okresu dojrzewania przyczyn problemów psychologicznych pacjenta… (s. 24)

           

Niewiele wiedziałam o terapii schematów zanim nie przeczytałam książki Rozbroić narcyza, w której autorka odwołuje się często do tego nurtu psychoterapii. To, co czytałam brzmiało dla mnie przekonująco, choć nie do końca zrozumiale. Dlatego sięgnęłam po książkę Terapia schematów. Chciałam dowiedzieć się, na czym polega praca w tym podejściu, jakie są założenia, jakie strategie terapeutyczne są proponowane.

Książka spełniła moje oczekiwania. Zdecydowanie podtytuł Przewodnik praktyka jest tutaj uprawniony (tak, tym razem to książka dla zawodowych pomagaczy). Autorzy dostarczają czytelnikowi solidne kompendium wiedzy dotyczącej terapii schematów. Oczywiście nikt raczej nie zostanie terapeutą schematów dzięki samej lekturze książki, ale na pewno można zyskać ogląd, na czym polega praca w tym nurcie, zapoznać się z charakterystycznymi dla niej pojęciami i, co najważniejsze, sprawdzić, na ile terapia schematów to nurt, w którym moglibyśmy się odnaleźć pracując w obszarze terapii. Tak, jak nie ma jednego dobrego terapeuty dla wszystkich, tak niewątpliwie nie ma jednego najlepszego, jedynie słusznego, nurtu w psychoterapii, którym powinni podążać wszyscy psychoterapeuci. I bardzo dobrze, bo jesteśmy różni – tak samo różni, można powiedzieć, ci siedzący na fotelu pacjenta (klienta) i ci, zajmujący fotel terapeuty.